Kurhan sprzed 3,5 tysiąca lat w lasach dukielskich

Naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego odkryli i przebadali kurhan i cmentarzysko ciałopalne w lesie na tzw. Łazach w Nadleśnictwie Dukla. Wyniki badań, które bardzo poszerzyły stan wiedzy na temat dawnych mieszkańców tej części Karpat, zaprezentowano podczas konferencji, która odbyła się w czwartek 25 czerwca w sali konferencyjnej Nadleśnictwa Dukla.

Zaproszonych gości, wśród których byli przedstawiciele władz samorządowych, instytucji związanych z ochroną dziedzictwa kulturowego, historycy i dziennikarze, powitał nadleśniczy Zbigniew Żywiec. Wprowadzeniem do konferencji była prezentacja walorów kulturowych Nadleśnictwa Dukla, przedstawiona przez Stanisława Gazdę, zastępcę szefa tej jednostki.

Główny temat związany z badaniami kurhanu datowanego na XV-XIII wiek p.n.e. szczegółowo omawiali archeolodzy. Dr Wojciech Pasterkiewicz z Instytutu Archeologii URz przedstawił metodykę prac prowadzonych w latach 2024-2025 i ich efekty. W leśnym od wieków terenie odkryte zostało cmentarzysko ciałopalne i osobny duży obiekt kurhanowy z dwoma zidentyfikowanymi pochówkami, związane z tzw. kulturą pilińską, która przenikała na teren Dukielszczyzny z terenów obecnej Słowacji i Węgier.

- Dotąd mieliśmy tylko pojedyncze ślady i luźne znaleziska z tego okresu, natomiast przebadane cmentarzysko daje nam pojęcie o stosunkowo dużej trwałości tej kultury na północnym skłonie Beskidu Niskiego Wyniki badań wymagają jeszcze szeregu analiz i konfrontacji z ustaleniami naukowców z południowej strony Karpat, ale na pewno przesuwają naszą wiedzę o stałych mieszkańcach tego terenu o całe tysiąclecia. Tak duży obiekt świadczy o sporej trwałości osadnictwa z tego okresu podkreślił dr Pasterkiewicz.

Potwierdzały to badania antropologiczne szczątków kostnych znalezionych na cmentarzysku. Prezentująca je Joanna Rogóż (również Instytut Archeologii URz), objaśniała niuanse, pozwalające stwierdzić, że pochówki dotyczyły osób w bardzo różnym wieku, a więc należących do grup rodzinnych, osiadłych.
Ciekawostką było przebadanie węgli znalezionych w cmentarzysku; pochodziły one z różnych gatunków drewna: bukowego, grabowego, modrzewiowego, jak również z nieoznaczonych gatunków lipy i klonu. Zaprezentowano też rekonstrukcję glinianej urny ze szczątków znalezionych w kurhanie.

Konferencja była też okazją do spotkania członków Zespołu ds. Leśnego Dziedzictwa Kulturowego przy RDLP w Krośnie i prezentacji koncepcji leśnego sektora w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

- Mając do dyspozycji ponad osiem hektarów lasu na terenie skansenu, pracujemy nad formułą leśnego szlaku, na którym znalazłyby się zapomniane już urządzenia do ryzowania drewna, piętrzenia wody dla spławu, koliba drwali, elementy szkółki leśnej, jak również historyczny obiekt biura nadleśnictwa i zbudowania gospodarcze, dające spore możliwości ekspozycyjne Rozpoczęliśmy procedurę pozyskania niektórych obiektów kubaturowych, mam nadzieję, że w ciągu kilku najbliższych lat uda się cały zamysł zrealizować przy wsparciu bieszczadzkich nadleśnictw - powiedział Marcin Krowiak, dyrektor MBL w Sanoku.

Zaprezentowane tematy wywołały dyskusję uczestników, która była finałem konferencji. Padła też propozycja wyeksponowania przebadanego kurhanu w formie stanowiska edukacyjnego.